عوامل خطر سرطان پستان

عوامل خطر سرطان پستان که قابل تغییر نیستند

عامل خطر هر چیزی است که احتمال ابتلا به بیماری مانند سرطان پستان را افزایش می‌دهد. اما داشتن یک یا حتی چندین عامل خطر به این معنا نیست که حتماً به این بیماری مبتلا خواهید شد. برخی از این عوامل خارج از کنترل ما هستند:

۱. زن به دنیا آمدن

اصلی‌ترین عامل خطر سرطان پستان، جنسیت است. اگرچه مردان نیز ممکن است به سرطان پستان مبتلا شوند، اما این بیماری در زنان بسیار شایع‌تر است.

۲. افزایش سن

با بالا رفتن سن، خطر ابتلا به سرطان پستان افزایش می‌یابد. بیشتر موارد سرطان پستان در زنان 55 سال و بالاتر مشاهده می‌شود.

۳. به ارث بردن تغییرات ژنی خاص

حدود 5 تا 10 درصد موارد سرطان پستان ارثی هستند و مستقیماً از طریق جهش‌های ژنی از والدین به ارث می‌رسند.

• ژن‌های BRCA1 و BRCA2: شایع‌ترین علت سرطان پستان ارثی، جهش در ژن‌های BRCA1 یا BRCA2 است. این ژن‌ها به طور طبیعی به ترمیم DNA آسیب‌دیده کمک می‌کنند و نسخه‌های جهش‌یافته آن‌ها می‌توانند منجر به رشد غیرطبیعی سلول‌ها و در نهایت سرطان شوند.

  • زنان دارای جهش BRCA1 یا BRCA2 تا 80 سالگی تا 70% شانس ابتلا به سرطان پستان را دارند. این خطر با افزایش تعداد خویشاوندان درجه یک مبتلا به سرطان پستان، بیشتر می‌شود.

  • این زنان بیشتر در سنین پایین‌تر به سرطان پستان و همچنین به سرطان در هر دو پستان مبتلا می‌شوند.

  • خطر ابتلا به سرطان تخمدان و برخی دیگر از سرطان‌ها (هم در زنان و هم در مردان حامل جهش) نیز در این افراد افزایش می‌یابد.

  • جهش‌های BRCA در یهودیان اشکنازی (اروپای شرقی) شایع‌تر است، اما هر کسی ممکن است به آن مبتلا شود.

• سایر ژن‌ها: جهش در ژن‌هایی مانند ATM، PALB2، TP53 (سندرم Li-Fraumeni)، CHEK2، PTEN (سندرم Cowden)، CDH1 و STK11 (سندرم Peutz-Jeghers) نیز می‌توانند خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش دهند، اگرچه کمتر شایع هستند و معمولاً به اندازه ژن‌های BRCA خطر را زیاد نمی‌کنند.

مشاوره و آزمایش ژنتیک: آزمایش ژنتیک برای شناسایی این جهش‌های ارثی می‌تواند برای زنان مبتلا به سرطان پستان یا افرادی با سابقه خانوادگی قوی مفید باشد. تصمیم‌گیری برای انجام این آزمایش باید با مشاوره دقیق با پزشک و در نظر گرفتن مزایا و معایب آن صورت گیرد.

۴. سابقه خانوادگی سرطان پستان

اکثر زنان مبتلا به سرطان پستان سابقه خانوادگی این بیماری را ندارند. با این حال، داشتن خویشاوندان خونی مبتلا به سرطان پستان، خطر ابتلا را افزایش می‌دهد:

• داشتن یک خویشاوند درجه یک (مادر، خواهر یا دختر) مبتلا به سرطان پستان، خطر ابتلا را تقریباً دو برابر می‌کند.

• داشتن دو خویشاوند درجه یک، خطر را حدود سه برابر افزایش می‌دهد.

• وجود سرطان پستان در پدر یا برادر نیز خطر ابتلا را در زنان بالا می‌برد.

۵. سابقه شخصی سرطان پستان

زنی که در یک پستان دچار سرطان شده است، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان جدید در پستان دیگر یا در قسمت دیگری از همان پستان است. (این با عود سرطان اولیه متفاوت است.) این خطر به ویژه در زنان جوان‌تر مبتلا به سرطان پستان بیشتر است.

۶. نژاد و قومیت

به طور کلی، زنان سفیدپوست کمی بیشتر از زنان آفریقایی-آمریکایی در معرض ابتلا به سرطان پستان هستند، اگرچه این شکاف در سال‌های اخیر کاهش یافته است. در زنان زیر 40 سال، سرطان پستان در زنان آفریقایی-آمریکایی شایع‌تر است و این گروه در هر سنی احتمال مرگ بیشتری بر اثر این بیماری دارند. زنان آسیایی، اسپانیایی‌تبار و بومی آمریکا کمتر در معرض خطر ابتلا و مرگ ناشی از سرطان پستان هستند. انواع مختلف سرطان پستان نیز در گروه‌های نژادی متفاوت است. برای مثال، سرطان پستان سه‌گانه منفی در زنان آفریقایی-آمریکایی شایع‌تر است.

۷. قد بلندتر بودن

مطالعات متعدد نشان داده‌اند که زنان قد بلندتر در مقایسه با زنان کوتاه قد، کمی بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان هستند. دلایل دقیق این ارتباط نامشخص است، اما ممکن است به عواملی مانند تغذیه در اوایل زندگی و همچنین عوامل هورمونی یا ژنتیکی مرتبط باشد.

۸. داشتن بافت پستان متراکم

پستان‌ها از بافت چربی، بافت فیبری و بافت غده‌ای تشکیل شده‌اند. پستان‌های متراکم به پستان‌هایی گفته می‌شود که دارای بافت غده‌ای و فیبری بیشتر و بافت چربی کمتری هستند و در ماموگرافی متراکم‌تر به نظر می‌رسند. زنانی که پستان‌های متراکم دارند، نسبت به زنان با تراکم متوسط پستان، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان هستند. متاسفانه، بافت متراکم پستان می‌تواند مشاهده سرطان در ماموگرافی را نیز دشوارتر کند. عواملی مانند سن، وضعیت یائسگی، استفاده از برخی داروها (از جمله هورمون‌درمانی یائسگی)، بارداری و ژنتیک می‌توانند بر تراکم پستان تأثیر بگذارند.

۹. داشتن برخی شرایط خوش‌خیم پستان

برخی از بیماری‌های خوش‌خیم (غیر سرطانی) پستان می‌توانند خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش دهند. پزشکان این شرایط را به سه دسته اصلی تقسیم می‌کنند:

• ضایعات غیر پرولیفراتیو: این شرایط (مانند فیبروز، کیست‌های ساده، هیپرپلازی خفیف) یا بر خطر سرطان پستان تأثیری ندارند یا افزایش خطر بسیار ناچیز است.

• ضایعات پرولیفراتیو بدون آتیپی (ناهنجاری سلولی): در این شرایط رشد بیش از حد سلول‌ها در مجاری یا لوبول‌های پستان وجود دارد، اما سلول‌ها طبیعی به نظر می‌رسند. این شرایط (مانند هیپرپلازی مجرای معمول، فیبروآدنوم) خطر ابتلا به سرطان پستان را کمی افزایش می‌دهند.

• ضایعات پرولیفراتیو همراه با آتیپی: در این موارد، سلول‌های مجاری یا لوبول‌های پستان هم بیش از حد رشد می‌کنند و هم غیرطبیعی به نظر می‌رسند (مانند هیپرپلازی مجرای آتیپیک (ADH) و هیپرپلازی لوبولار آتیپیک (ALH)). خطر سرطان پستان در زنان با این تغییرات حدود 4 تا 5 برابر بیشتر از حد طبیعی است و اگر سابقه خانوادگی سرطان نیز وجود داشته باشد، این خطر بیشتر می‌شود.

• کارسینوم لوبولار درجا (LCIS): در LCIS، سلول‌هایی شبیه سلول‌های سرطانی در لوبول‌ها رشد می‌کنند اما از طریق دیواره لوبول‌ها گسترش نمی‌یابند. LCIS خود سرطان محسوب نمی‌شود و معمولاً به سرطان مهاجم تبدیل نمی‌شود، اما زنان مبتلا به LCIS 7 تا 12 برابر بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان (که می‌تواند در هر دو پستان باشد) هستند.

۱۰. شروع زودهنگام قاعدگی

زنانی که قاعدگی خود را زودتر شروع کرده‌اند (به ویژه قبل از 12 سالگی)، به دلیل قرار گرفتن طولانی‌تر در معرض هورمون‌های استروژن و پروژسترون در طول عمر، کمی بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان هستند.

۱۱. یائسگی دیرتر

زنانی که یائسگی آنها دیرتر (معمولاً بعد از 55 سالگی) رخ می‌دهد، به دلیل قرار گرفتن طولانی‌تر در معرض هورمون‌های استروژن و پروژسترون، کمی بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان هستند.

۱۲. قرار گرفتن در معرض تشعشع در قفسه سینه

زنانی که در جوانی برای درمان سرطان‌های دیگر (مانند لنفوم هوچکین) تحت رادیوتراپی قفسه سینه قرار گرفته‌اند، به طور قابل توجهی خطر ابتلا به سرطان پستان بالاتری دارند. این خطر برای کسانی که در دوران نوجوانی یا جوانی (زمانی که پستان‌ها هنوز در حال رشد بودند) پرتو درمانی دریافت کرده‌اند، بالاتر است. به نظر نمی‌رسد پرتودرمانی در زنان مسن (بعد از 40 تا 45 سالگی) این خطر را افزایش دهد.

۱۳. قرار گرفتن در معرض دی‌اتیل‌استیل‌بسترول (DES)

برخی از زنانی که از دهه 1940 تا اوایل دهه 1970 داروی استروژن‌مانند DES را در دوران بارداری مصرف کرده‌اند، کمی بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان هستند. همچنین، زنانی که مادرانشان در دوران بارداری از DES استفاده کرده‌اند، ممکن است کمی بیشتر در معرض خطر باشند.

عوامل خطر سرطان پستان مرتبط با سبک زندگی

برخی از عوامل خطر سرطان پستان با رفتارهای فردی مانند رژیم غذایی و فعالیت بدنی، یا تصمیم‌گیری در مورد بارداری و مصرف داروهای هورمونی مرتبط هستند.

۱. نوشیدن الکل

مصرف الکل به وضوح با افزایش خطر ابتلا به سرطان پستان مرتبط است. این خطر با میزان مصرف الکل افزایش می‌یابد. زنان با 1 نوشیدنی الکلی در روز، حدود 7 تا 10 درصد خطر بالاتری دارند، در حالی که 2 تا 3 نوشیدنی در روز خطر را حدود 20 درصد افزایش می‌دهد. توصیه می‌شود زنان در صورت مصرف الکل، روزانه بیش از 1 نوشیدنی مصرف نکنند.

۲. اضافه وزن یا چاق بودن

اضافه وزن یا چاقی پس از یائسگی، خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش می‌دهد. پس از یائسگی، بیشتر استروژن بدن از بافت چربی تأمین می‌شود؛ بنابراین، بافت چربی بیشتر می‌تواند سطح استروژن را افزایش داده و خطر سرطان پستان را بالا ببرد. سطوح بالاتر انسولین خون در افراد دارای اضافه وزن نیز با برخی سرطان‌ها از جمله سرطان پستان مرتبط است. نکته قابل توجه این است که خطر سرطان پستان پس از یائسگی برای زنانی که در بزرگسالی وزن اضافه کرده‌اند، بیشتر است، در حالی که برای زنانی که قبل از یائسگی دچار اضافه وزن یا چاقی بوده‌اند، این خطر کمتر است. همچنین، اضافه وزن پس از یائسگی به شدت با افزایش خطر سرطان پستان گیرنده هورمون مثبت مرتبط است.

۳. عدم تحرک بدنی

شواهد نشان می‌دهد که فعالیت بدنی منظم خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش می‌دهد، به ویژه در زنان یائسه. حتی چند ساعت فعالیت در هفته نیز می‌تواند مفید باشد، اگرچه فعالیت بیشتر بهتر است. این اثر ممکن است به دلیل تأثیر فعالیت بدنی بر وزن بدن، التهاب و سطوح هورمونی باشد.

۴. بچه دار نشدن یا بارداری در سن بالا

زنانی که بچه دار نشده‌اند یا اولین فرزند خود را بعد از 30 سالگی به دنیا آورده‌اند، به طور کلی خطر ابتلا به سرطان پستان کمی بالاتر دارند. بارداری‌های متعدد و بارداری در سنین پایین‌تر، خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش می‌دهد. نکته جالب این است که خطر ابتلا به سرطان پستان در دهه اول پس از زایمان ممکن است کمی افزایش یابد و سپس با گذشت زمان کاهش پیدا می‌کند.

۵. شیر ندادن

اکثر مطالعات نشان می‌دهند که شیردهی ممکن است کمی خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش دهد، به خصوص اگر برای یک سال یا بیشتر ادامه یابد. یک توضیح احتمالی این است که شیردهی تعداد کل دوره‌های قاعدگی زن را کاهش می‌دهد و در نتیجه میزان قرار گرفتن در معرض هورمون‌ها را کم می‌کند.

۶. کنترل بارداری (روش‌های هورمونی)

برخی از روش‌های کنترل بارداری از هورمون‌هایی استفاده می‌کنند که ممکن است خطر سرطان پستان را افزایش دهند:

• قرص‌های ضد بارداری خوراکی: زنانی که از این قرص‌ها استفاده می‌کنند، کمی بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان هستند. این خطر حدود 10 سال پس از قطع مصرف قرص‌ها به حالت عادی بازمی‌گردد.

• واکسن‌های ضد بارداری (مانند Depo-Provera): برخی مطالعات نشان داده‌اند که تزریق‌های پروژسترون طولانی‌اثر ممکن است خطر سرطان پستان را افزایش دهد، اما همه مطالعات این را تأیید نکرده‌اند.

• ایمپلنت‌های پیشگیری از بارداری، IUDs (هورمونی)، چسب‌های پوستی و حلقه‌های واژینال: این اشکال نیز از هورمون‌ها استفاده می‌کنند که در تئوری می‌توانند رشد سرطان پستان را تقویت کنند. تحقیقات در مورد ارتباط این روش‌ها با سرطان پستان هنوز محدود است.

۷. هورمون درمانی یائسگی (MHT)

هورمون درمانی یائسگی (MHT) با استروژن (اغلب با پروژسترون) برای کمک به تسکین علائم یائسگی و کمک به جلوگیری از پوکی استخوان (نازک شدن استخوان ها) استفاده می شود. این درمان با نام های دیگری مانند هورمون درمانی پس از یائسگی (PHT) و درمان جایگزینی هورمونی (HRT) نیز شناخته می شود.

2 نوع اصلی هورمون درمانی وجود دارد:

• برای زنانی که هنوز رحم (رحم) دارند، پزشکان معمولا استروژن و پروژسترون را تجویز می کنند (معروف به هورمون درمانی ترکیبی یا فقط HT ). پروژسترون مورد نیاز است زیرا استروژن به تنهایی می تواند خطر سرطان رحم را افزایش دهد.
• برای زنانی که هیسترکتومی انجام داده اند (که دیگر رحم ندارند)، می توان از استروژن به تنهایی استفاده کرد. این به عنوان درمان جایگزینی استروژن ( ERT ) یا فقط درمان با استروژن (ET) شناخته می شود.

8.هورمون درمانی ترکیبی (HT): استفاده از هورمون درمانی ترکیبی پس از یائسگی خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش می دهد. این افزایش خطر معمولاً پس از حدود 4 سال استفاده مشاهده می شود. HT ترکیبی همچنین احتمال یافتن سرطان را در مراحل پیشرفته‌تر افزایش می‌دهد.

به نظر می رسد افزایش خطر ناشی از HT ترکیبی عمدتاً برای کاربران فعلی و اخیر اعمال می شود. به نظر می رسد خطر ابتلا به سرطان پستان در زنان در حدود 5 سال پس از توقف درمان کاهش می یابد، اگرچه افزایش خطر به طور کامل از بین نمی رود.

9.استروژن درمانی (ET): مطالعات استفاده از استروژن به تنهایی پس از یائسگی نتایج متفاوتی داشته است. برخی خطر کمی بالاتر یافته اند، در حالی که برخی دیگر هیچ افزایشی در خطر یا حتی کاهش جزئی در خطر پیدا نکرده اند. اگر ET خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش دهد، خیلی زیاد نیست.

در حال حاضر دلایل قوی زیادی برای استفاده از هورمون درمانی پس از یائسگی (اعم از HT یا ET ترکیبی)، به جز احتمالاً برای تسکین کوتاه مدت علائم یائسگی وجود ندارد. همراه با افزایش خطر ابتلا به سرطان پستان، HT ترکیبی نیز به نظر می رسد خطر بیماری قلبی، لخته شدن خون و سکته را افزایش می دهد. خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ و پوکی استخوان را کاهش می دهد، اما باید با مضرات احتمالی آن سنجیده شود، به خصوص که راه های دیگری برای پیشگیری و درمان پوکی استخوان وجود دارد و غربالگری گاهی اوقات می تواند از سرطان روده بزرگ جلوگیری کند. در حالی که مشخص نیست آیا ET خطر سرطان پستان را افزایش می دهد، خطر سکته را افزایش می دهد.

تصمیم به استفاده از HT باید توسط یک زن و پزشکش پس از سنجش خطرات و مزایای احتمالی (از جمله شدت علائم یائسگی) و در نظر گرفتن سایر عوامل خطر برای بیماری قلبی، سرطان پستان و پوکی استخوان گرفته شود. اگر تصمیم بگیرند که او باید HT را برای علائم یائسگی امتحان کند، معمولاً بهتر است از آن در کمترین دوزی که برای او مؤثر است و برای مدت کوتاهی که ممکن است استفاده شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر، به درمان هورمونی یائسگی و خطر سرطان مراجعه کنید .

ایمپلنت های پستان

ایمپلنت پستان با افزایش خطر شایع ترین انواع سرطان پستان مرتبط نیست.

با این حال، در موارد نادر، آنها با برخی از انواع دیگر سرطان، از جمله لنفوم سلول بزرگ آناپلاستیک مرتبط با ایمپلنت پستان (BIA-ALCL) و سایر لنفوم ها و همچنین کارسینوم سلول سنگفرشی مرتبط شده اند . این سرطان ها می توانند در بافت اسکار (کپسول) اطراف ایمپلنت ایجاد شوند و ممکن است به صورت یک توده، مجموعه ای از مایع، تورم یا درد، یا تغییرات پوستی نزدیک ایمپلنت، یا به صورت تغییر در اندازه یا شکل پستان ظاهر شوند.